Class 10 – Biology
Top 300 Bits (Total 5 Chapters)
10th Class Biology Top 300 Bits Part 1. మొదటి 3 Chapters నుంచి ముఖ్యమైన Biology Bits, MCQs, ప్రశ్నలు మరియు సమాధానాలు AP/TS SSC విద్యార్థులకు ఉపయోగకరం.
అధ్యాయం 1: జీవక్రియలు (Life Processes)
1. జీవులు తమ శరీర నిర్వహణ మరియు మరమ్మతుల కోసం చేసే విధులను ఏమంటారు? – జీవక్రియలు (Life processes).
2. కిరణజన్య సంయోగక్రియ ద్వారా అకర్బన పదార్థాల నుండి ఆహారాన్ని తయారు చేసుకునే జీవులను ఏమంటారు? – స్వయంపోషకాలు (Autotrophs).
3. కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అవసరమైన ముడి పదార్థాలు ఏవి? – కార్బన్ డయాక్సైడ్, నీరు, సూర్యరశ్మి మరియు క్లోరోఫిల్.
4. కిరణజన్య సంయోగక్రియలో కాంతి శక్తి ఏ శక్తిగా మార్చబడుతుంది? – రసాయన శక్తిగా.
5. కిరణజన్య సంయోగక్రియలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ దేనిగా క్షయకరణం (reduction) చెందుతుంది? – కార్బోహైడ్రేట్లుగా.
6. మొక్కలలో ఉపయోగించబడని అదనపు కార్బోహైడ్రేట్లు ఏ రూపంలో నిల్వ ఉంటాయి? – స్టార్చ్ (Starch).
7. మానవులలో అదనపు శక్తి ఏ రూపంలో నిల్వ చేయబడుతుంది? – గ్లైకోజెన్ (Glycogen).
8. ఆకుల ఉపరితలంపై వాయు మార్పిడికి ఉపయోగపడే చిన్న రంధ్రాలను ఏమంటారు? – స్టోమాటా (Stomata).
9. స్టోమాటా రంధ్రాలు తెరుచుకోవడం మరియు మూసుకోవడం వేటి పనితీరుపై ఆధారపడి ఉంటుంది? – గార్డ్ కణాలపై (Guard cells).
10. మొక్కలు ప్రోటీన్ల సంశ్లేషణ కోసం నేల నుండి ప్రధానంగా ఏ మూలకాన్ని గ్రహిస్తాయి? – నైట్రోజన్ (Nitrogen).
11. అమీబా ఆహారాన్ని గ్రహించడానికి ఉపయోగించే తాత్కాలిక వేళ్ల లాంటి నిర్మాణాలను ఏమంటారు? – సూడోపోడియా (Pseudopodia) లేదా మిథ్యాపాదాలు.
12. పారామీషియంలో ఆహారాన్ని నిర్దిష్ట ప్రదేశానికి చేర్చడానికి ఏవి సహాయపడతాయి? – సిలియా (Cilia).
13. మానవ ఆహారనాళం (Alimentary canal) ఎక్కడి నుండి ఎక్కడి వరకు విస్తరించి ఉంటుంది? – నోటి నుండి పాయువు (Anus) వరకు.
14. నోటిలో స్రవించబడే లాలాజలంలో (Saliva) ఉండే ఎంజైమ్ ఏది? – సెలైవరీ అమైలేజ్ (Salivary amylase).
15. సెలైవరీ అమైలేజ్ ఆహారంలోని ఏ పదార్థాన్ని విచ్ఛిన్నం చేస్తుంది? – స్టార్చ్‌ను (Starch).
16. ఆహారనాళంలో ఆహారం ముందుకు కదలడానికి కండరాలు లయబద్ధంగా సంకోచించడాన్ని ఏమంటారు? – పెరిస్టాల్టిక్ కదలికలు (Peristaltic movements).
17. కడుపులోని గ్యాస్ట్రిక్ గ్రంథులు ఏ ఆమ్లాన్ని స్రవిస్తాయి? – హైడ్రోక్లోరిక్ ఆమ్లం (HCl).
18. కడుపులో ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేయడానికి సహాయపడే ఎంజైమ్ ఏది? – పెప్సిన్ (Pepsin).
19. కడుపులో ఆమ్లాల ప్రభావం నుండి లోపలి పొరను రక్షించేది ఏది? – శ్లేష్మం (Mucus).
20. ఆహారనాళంలో అతి పొడవైన భాగం ఏది? – చిన్న ప్రేగు (Small intestine).
21. సెల్యులోజ్‌ను జీర్ణం చేయడానికి శాకాహారులలో ఏ అవయవం పొడవుగా ఉంటుంది? – చిన్న ప్రేగు.
22. చిన్న ప్రేగులో ఆమ్లయుత ఆహారాన్ని ఆల్కలీన్‌గా మార్చేది ఏది? – కాలేయం స్రవించే పిత్త రసం (Bile juice).
23. పెద్ద కొవ్వు కణాలను చిన్నవిగా విచ్ఛిన్నం చేయడంలో ఏవి సహాయపడతాయి? – పిత్త లవణాలు (Bile salts).
24. ప్యాంక్రియాటిక్ రసంలో ప్రోటీన్లను జీర్ణం చేసే ఎంజైమ్ ఏది? – ట్రిప్సిన్ (Trypsin).
25. ప్యాంక్రియాటిక్ రసంలో కొవ్వులను విచ్ఛిన్నం చేసే ఎంజైమ్ ఏది? – లైపేజ్ (Lipase).
26. ప్రోటీన్లు పూర్తిగా జీర్ణమైన తర్వాత ఏవిగా మారుతాయి? – అమైనో ఆమ్లాలుగా (Amino acids).
27. జీర్ణమైన ఆహారాన్ని గ్రహించడానికి చిన్న ప్రేగులో ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచే వేళ్ల లాంటి నిర్మాణాలను ఏమంటారు? – విల్లై (Villi).
28. జీర్ణం కాని ఆహారం నుండి నీటిని గ్రహించే అవయవం ఏది? – పెద్ద ప్రేగు (Large intestine).
29. కణ శ్వాసక్రియలో గ్లూకోజ్ మొదట ఏ 3-కార్బన్ల అణువుగా విచ్ఛిన్నం అవుతుంది? – పైరువేట్ (Pyruvate).
30. గ్లూకోజ్ పైరువేట్‌గా మారే ప్రక్రియ కణంలో ఎక్కడ జరుగుతుంది? – కణద్రవ్యంలో (Cytoplasm).
31. ఈస్ట్‌లో ఆక్సిజన్ లేనప్పుడు జరిగే శ్వాసక్రియలో పైరువేట్ దేనిగా మారుతుంది? – ఇథనాల్ మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్.
32. ఆక్సిజన్ సమక్షంలో (వాయుసహిత శ్వాసక్రియ) పైరువేట్ కణంలో ఎక్కడ విచ్ఛిన్నం చెందుతుంది? – మైటోకాండ్రియాలో (Mitochondria).
33. మన కండరాలలో ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉన్నప్పుడు పైరువేట్ ఏ ఆమ్లంగా మారుతుంది? – లాక్టిక్ ఆమ్లం (Lactic acid).
34. కండరాలలో లాక్టిక్ ఆమ్లం పేరుకుపోవడం వల్ల ఏమి వస్తాయి? – కండరాల నొప్పులు (Cramps).
35. శ్వాసక్రియలో విడుదలయ్యే శక్తిని కణాలు ఏ రూపంలో నిల్వ చేస్తాయి? – ఏటీపీ (ATP) రూపంలో.
36. ఒక ATP అణువు విచ్ఛిన్నమైనప్పుడు ఎంత శక్తి విడుదలవుతుంది? – 30.5 kJ/mol.
37. చేపలు నీటిలో కరిగిన ఆక్సిజన్‌ను వేటి ద్వారా గ్రహిస్తాయి? – మొప్పల ద్వారా (Gills).
38. మానవులలో గొంతులోని గాలి మార్గం కుప్పకూలకుండా ఏవి రక్షిస్తాయి? – మృదులాస్థి వలయాలు (Rings of cartilage).
39. ఊపిరితిత్తులలో వాయువుల మార్పిడికి అనువైన ఉపరితల వైశాల్యాన్ని పెంచే బెలూన్ లాంటి నిర్మాణాలు ఏవి? – ఆల్వియోలై
40. మానవులలో ఆక్సిజన్‌ను రవాణా చేసే శ్వాసకోశ వర్ణద్రవ్యం ఏది? – హిమోగ్లోబిన్
41. రక్తంలో ఎర్ర రక్త కణాలు ఉండే ద్రవ యానకాన్ని ఏమంటారు? – ప్లాస్మా (Plasma).
42. ఆక్సిజన్ అధికంగా ఉండే రక్తం ఊపిరితిత్తుల నుండి గుండెలోని ఏ గదిలోకి వస్తుంది? – ఎడమ కర్ణిక (Left atrium) లోకి.
43. ఆక్సిజన్ లేని రక్తం శరీర భాగాల నుండి గుండెలోని ఏ గదిలోకి చేరుతుంది? – కుడి కర్ణిక (Right atrium) లోకి.
44. ఆక్సిజన్ కలిగిన రక్తాన్ని గుండె శరీర భాగాలకు ఏ గది ద్వారా పంప్ చేస్తుంది? – ఎడమ జఠరిక (Left ventricle) ద్వారా.
45. చేపల గుండెలో ఎన్ని గదులు ఉంటాయి? – రెండు గదులు.
46. ఉభయచరాలు మరియు అనేక సరీసృపాల గుండెలో ఎన్ని గదులు ఉంటాయి? – మూడు గదులు.
47. క్షీరదాలు మరియు పక్షుల గుండెలో ఎన్ని గదులు ఉంటాయి? – నాలుగు గదులు.
48. గుండె నుండి రక్తాన్ని వివిధ అవయవాలకు తీసుకువెళ్ళే మందపాటి గోడలు గల రక్తనాళాలు ఏవి? – ధమనులు (Arteries).
49. వివిధ అవయవాల నుండి రక్తాన్ని తిరిగి గుండెకు తీసుకువచ్చే రక్తనాళాలు ఏవి? – సిరలు (Veins).
50. రక్తనాళాలు దెబ్బతిన్నప్పుడు లీకేజీని అరికట్టి రక్తాన్ని గడ్డకట్టించే కణాలు ఏవి? – ప్లేట్‌లెట్స్ (Platelets).
51. ప్లాస్మాను పోలి ఉండి, రంగులేని కణజాల ద్రవాన్ని ఏమంటారు? – శోషరసం (Lymph).
52. రక్తపోటును (Blood pressure) కొలవడానికి ఉపయోగించే పరికరం ఏది? – స్ఫిగ్మోమానోమీటర్
53. సాధారణ సిస్టోలిక్ మరియు డయాస్టోలిక్ రక్తపోటు ఎంత ఉండాలి? – 120/80 mm of Hg.
54. మొక్కలలో నీరు మరియు ఖనిజాలను రవాణా చేసే కణజాలం ఏది? – జైలమ్ (Xylem).
55. మొక్కల ఆకుల నుండి నీరు ఆవిరి రూపంలో కోల్పోవడాన్ని ఏమంటారు? – భాష్పోత్సేకం
56. కిరణజన్య సంయోగక్రియ ఉత్పత్తులను (ఆహారాన్ని) మొక్క ఇతర భాగాలకు రవాణా చేసే కణజాలం ఏది? – ఫ్లోయెమ్ (Phloem).
57. ఫ్లోయెమ్‌లో ఆహార రవాణా (Translocation) కు ఏ శక్తి ఉపయోగించబడుతుంది? – ఏటీపీ (ATP) నుండి వచ్చే శక్తి.
58. మానవ విసర్జక వ్యవస్థలో మూత్రాన్ని ఉత్పత్తి చేసే ప్రధాన అవయవాలు ఏవి? – మూత్రపిండాలు
59. మూత్రపిండాలలో రక్తాన్ని ఫిల్టర్ చేసే ప్రాథమిక వడపోత యూనిట్లను ఏమంటారు? – నెఫ్రాన్లు
60. కిడ్నీలు విఫలమైనప్పుడు కృత్రిమంగా రక్తాన్ని శుద్ధి చేసి వ్యర్థాలను తొలగించే ప్రక్రియను ఏమంటారు? – హెమోడయాలసిస్
అధ్యాయం 2: నియంత్రణ మరియు సమన్వయం (Control and Coordination)
1. జంతువులలో నియంత్రణ మరియు సమన్వయం ఏ కణజాలాల ద్వారా జరుగుతుంది? – నాడీ (Nervous) మరియు కండర (Muscular) కణజాలాల ద్వారా.
2. పర్యావరణం నుండి సమాచారాన్ని గ్రహించే నాడీ కణాల ప్రత్యేక చివరలను (specialized tips) ఏమంటారు? – గ్రాహకాలు లేదా రిసెప్టర్లు (Receptors).
3. రుచిని (taste) గుర్తించడానికి సహాయపడే గ్రాహకాలను ఏమంటారు? – గస్టేటరీ రిసెప్టర్లు (Gustatory receptors).
4. వాసనను (smell) గుర్తించడానికి సహాయపడే గ్రాహకాలను ఏమంటారు? – ఆల్ఫాక్టరీ రిసెప్టర్లు
5. నాడీ కణంలో (Neuron) సమాచారాన్ని గ్రహించే భాగం ఏది? – డెండ్రైట్ (Dendrite) చివర.
6. నాడీ కణంలో సమాచారం ఏ రూపంలో ప్రయాణిస్తుంది? – ఎలక్ట్రికల్ ఇంపల్స్ (Electrical impulse) రూపంలో.
7. నాడీ కణంలో ఎలక్ట్రికల్ ఇంపల్స్ ఎక్కడి నుండి ఎక్కడికి ప్రయాణిస్తుంది? – డెండ్రైట్ నుండి సెల్ బాడీకి, ఆపై ఆక్సాన్ (Axon) చివర వరకు.
8. రెండు నాడీ కణాల మధ్య ఉండే ఖాళీ ప్రదేశాన్ని ఏమంటారు? – సినాప్స్ (Synapse).
9. ఆక్సాన్ చివర నుండి సినాప్స్ ద్వారా తదుపరి న్యూరాన్‌కు సమాచారాన్ని చేరవేసేవి ఏవి? – కొన్ని రసాయనాలు (Chemicals).
10. పర్యావరణంలోని మార్పులకు ప్రతిస్పందనగా, ఆలోచించకుండా ఆకస్మికంగా జరిగే చర్యలను ఏమంటారు? – రిఫ్లెక్స్ చర్యలు (Reflex actions).
11. ఇన్‌పుట్ నరానికి మరియు అవుట్‌పుట్ నరానికి మధ్య ఏర్పడే కనెక్షన్‌ను ఏమంటారు? – రిఫ్లెక్స్ ఆర్క్ (Reflex arc).
12. రిఫ్లెక్స్ ఆర్క్ కనెక్షన్లు శరీరంలో ప్రధానంగా ఎక్కడ ఏర్పడతాయి? – వెన్నుపాములో
13. శరీరంలో ప్రధాన సమన్వయ కేంద్రం (main coordinating centre) ఏది? – మెదడు (Brain).
14. మెదడు మరియు వెన్నుపాము కలిసి దేనిని ఏర్పరుస్తాయి? – కేంద్ర నాడీ వ్యవస్థను (Central nervous system – CNS).
15. మెదడు నుండి వచ్చే క్రేనియల్ నాడులు మరియు వెన్నుపాము నుండి వచ్చే నాడులను కలిపి ఏమంటారు? – పరిధీయ నాడీ వ్యవస్థ (Peripheral nervous system).
16. మెదడులో ప్రధానంగా ఆలోచించే భాగం (main thinking part) ఏది? – ముందస్తు మెదడు (Fore-brain).
17. వినికిడి, వాసన మరియు దృష్టి వంటి అనుభూతులను గ్రహించే ప్రత్యేక ప్రాంతాలు ఎక్కడ ఉంటాయి? – ముందస్తు మెదడులో (Fore-brain).
18. కడుపు నిండిన అనుభూతిని (సంతృప్తిని) కలిగించే ఆకలి కేంద్రం ఎక్కడ ఉంటుంది? – ముందస్తు మెదడులో (Fore-brain).
19. రక్తపోటు, లాలాజలం మరియు వాంతులు వంటి అనియంత్రిత చర్యలను (involuntary actions) నియంత్రించేది ఏది? – వెనుక మెదడులోని మెడుల్లా (Medulla in hind-brain).
20. సైకిల్ తొక్కడం, సరళరేఖలో నడవడం వంటి ఖచ్చితమైన స్వచ్ఛంద చర్యలను (voluntary actions) నియంత్రించే మెదడు భాగం ఏది? – వెనుక మెదడులోని సెరెబెల్లమ్ (Cerebellum).
21. శరీర భంగిమ మరియు సమతుల్యతను (posture and balance) నిర్వహించేది ఏది? – సెరెబెల్లమ్ (Cerebellum).
22. మెదడును రక్షించడానికి అది దేని లోపల అమర్చబడి ఉంటుంది? – కపాలం లేదా ఎముకల పెట్టె (Bony box/Skull) లోపల.
23. మెదడుకు షాక్ తగలకుండా రక్షించే ద్రవం ఎక్కడ ఉంటుంది? – మెదడు చుట్టూ ఉన్న బెలూన్ లాంటి నిర్మాణంలో
24. వెన్నుపామును (Spinal cord) రక్షించే కఠినమైన నిర్మాణం ఏది? – వెన్నెముక (Vertebral column లేదా Backbone).
25. కండరాల కణాలు ఎలక్ట్రికల్ ఇంపల్స్‌కు ప్రతిస్పందనగా ఎలా కదులుతాయి? – వాటి ఆకారాన్ని మార్చుకోవడం ద్వారా (చిన్నవిగా మారడం ద్వారా).
26. కండర కణాలు వాటి ఆకారాన్ని మార్చుకోవడానికి వాటిలో ఏముంటాయి? – ప్రత్యేకమైన ప్రోటీన్లు (Special proteins).
27. స్పర్శకు ప్రతిస్పందనగా వెంటనే ఆకులు ముడుచుకుపోయే మొక్క ఏది? – ఛుయ్-ముయ్ లేదా టచ్-మీ-నాట్ (Mimosa plant).
28. టచ్-మీ-నాట్ మొక్క ఆకులు ఎలా కదులుతాయి? – కణాలలోని నీటి పరిమాణాన్ని మార్చుకోవడం ద్వారా (ఉబ్బడం లేదా కుంచించుకుపోవడం ద్వారా).
29. బఠానీ మొక్కలు ఇతర మొక్కలు లేదా కంచెలను పట్టుకుని ఎదగడానికి ఉపయోగపడే స్పర్శ-సున్నితమైన నిర్మాణాలు ఏవి? – టెండ్రిల్స్ (Tendrils).
30. పర్యావరణ ఉద్దీపనలకు ప్రతిస్పందనగా మొక్కల భాగాలు పెరగడాన్ని (directional movements) ఏమంటారు? – ట్రోపిజం (Tropism).
31. మొక్కల కాండం కాంతి వైపు వంగి పెరగడాన్ని ఏమంటారు? – ఫోటోట్రోపిజం (Phototropism).
32. భూమి ఆకర్షణకు ప్రతిస్పందనగా మొక్కల వేర్లు కిందికి పెరగడాన్ని ఏమంటారు? – జియోట్రోపిజం (Geotropism).
33. రసాయనాల ఉద్దీపనకు ప్రతిస్పందనగా మొక్కల భాగాలు పెరగడాన్ని (ఉదాహరణకు పరాగ నాళాలు అండం వైపు పెరగడం) ఏమంటారు? – కీమోట్రోపిజం (Chemotropism).
34. నీటికి ప్రతిస్పందనగా మొక్కల భాగాలు పెరగడాన్ని ఏమంటారు? – హైడ్రోట్రోపిజం
35. బహుకణ జీవులు కణాల మధ్య సమాచారాన్ని నెమ్మదిగా, కానీ అన్ని కణాలకు చేరేలా స్థిరంగా దేని ద్వారా ప్రసారం చేస్తాయి? – రసాయన సమ్మేళనాలు లేదా హార్మోన్ల (Hormones) ద్వారా.
36. మొక్కల కాండం కొన వద్ద సంశ్లేషణ చేయబడి, కణాలు పొడవుగా పెరగడానికి సహాయపడే హార్మోన్ ఏది? – ఆక్సిన్ (Auxin).
37. కాంతి ఒక వైపు నుండి వస్తున్నప్పుడు ఆక్సిన్ ఏ వైపుకు వ్యాపిస్తుంది? – కాండం యొక్క నీడ ఉన్న వైపుకు (Shady side).
38. ఆక్సిన్ లాగానే మొక్కల కాండం పెరుగుదలకు సహాయపడే మరొక హార్మోన్ ఏది? – గిబ్బరెల్లిన్స్ (Gibberellins).
39. మొక్కలలో కణ విభజనను (cell division) ప్రోత్సహించే హార్మోన్ ఏది? – సైటోకినిన్స్ (Cytokinins).
40. పండ్లు మరియు విత్తనాలలో ఏ హార్మోన్లు అధిక సాంద్రతలో ఉంటాయి? – సైటోకినిన్స్ (Cytokinins).
41. మొక్కలలో పెరుగుదలను నిరోధించే (inhibits growth) హార్మోన్ ఏది? – అబ్సిసిక్ ఆమ్లం (Abscisic acid).
42. ఆకులు వాడిపోవడానికి లేదా రాలిపోవడానికి (wilting of leaves) కారణమయ్యే హార్మోన్ ఏది? – అబ్సిసిక్ ఆమ్లం (Abscisic acid).
43. భయంకరమైన పరిస్థితులలో ఉడతలు లేదా మనుషులలో శరీరాన్ని పోరాడటానికి లేదా పారిపోవడానికి సిద్ధం చేసే హార్మోన్ ఏది? – అడ్రినలిన్ (Adrenaline).
44. అడ్రినలిన్ హార్మోన్‌ను ఏ గ్రంథి స్రవిస్తుంది? – అడ్రినల్ గ్రంథి (Adrenal gland).
45. అడ్రినలిన్ రక్తంలోకి విడుదలైనప్పుడు ఏ అవయవం వేగంగా కొట్టుకోవడం ప్రారంభించి, కండరాలకు ఎక్కువ ఆక్సిజన్‌ను సరఫరా చేస్తుంది? – గుండె (Heart).
46. జంతువులలో రసాయన సమన్వయం చేసే గ్రంథుల వ్యవస్థను ఏమంటారు? – ఎండోక్రైన్ సిస్టమ్ (Endocrine system).
47. థైరాయిడ్ గ్రంథి ఏ హార్మోన్‌ను తయారు చేస్తుంది? – థైరాక్సిన్ (Thyroxin).
48. థైరాక్సిన్ హార్మోన్ తయారీకి మన ఆహారంలో ఏది తప్పనిసరిగా ఉండాలి? – అయోడిన్ (Iodine).
49. థైరాక్సిన్ హార్మోన్ శరీరంలో దేనిని నియంత్రిస్తుంది? – కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు మరియు కొవ్వుల జీవక్రియను (metabolism).
50. ఆహారంలో అయోడిన్ లోపించడం వల్ల మెడ వాపుతో కనిపించే వ్యాధి ఏది? – గాయిటర్ (Goitre).
51. గ్రోత్ హార్మోన్ (Growth hormone) ను ఏ గ్రంథి స్రవిస్తుంది? – పిట్యూటరీ గ్రంథి.
52. చిన్నతనంలో గ్రోత్ హార్మోన్ లోపిస్తే కలిగే పరిస్థితిని ఏమంటారు? – డ్వార్ఫిజం (Dwarfism) లేదా మరుగుజ్జుతనం.
53. మగవారిలో యుక్తవయస్సులో (puberty) వచ్చే మార్పులకు కారణమయ్యే హార్మోన్ ఏది? – టెస్టోస్టెరాన్ (Testosterone).
54. ఆడవారిలో యుక్తవయస్సులో మార్పులకు కారణమయ్యే హార్మోన్ ఏది? – ఈస్ట్రోజెన్
55. టెస్టోస్టెరాన్ హార్మోన్ ఏ గ్రంథి (అవయవం) ద్వారా స్రవించబడుతుంది? – వృషణాలు (Testes).
56. ఈస్ట్రోజెన్ హార్మోన్ ఏ గ్రంథి ద్వారా స్రవించబడుతుంది? – అండాశయాలు (Ovaries).
57. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలను (blood sugar levels) నియంత్రించే హార్మోన్ ఏది? – ఇన్సులిన్
58. ఇన్సులిన్ హార్మోన్‌ను ఉత్పత్తి చేసే గ్రంథి ఏది? – ప్యాంక్రియాస్ (Pancreas).
59. ఇన్సులిన్ సరైన మోతాదులో ఉత్పత్తి కాకపోతే వచ్చే వ్యాధి ఏది? – డయాబెటిస్ (Diabetes).
60. విడుదలయ్యే హార్మోన్ల సమయం మరియు పరిమాణాన్ని ఖచ్చితంగా నియంత్రించే విధానాన్ని ఏమంటారు? – ఫీడ్‌బ్యాక్ మెకానిజం (Feedback mechanism).
అధ్యాయం 3: జీవులు ఎలా పునరుత్పత్తి చేస్తాయి (How do Organisms Reproduce?)
1. పునరుత్పత్తి ప్రక్రియలో అత్యంత ప్రాథమిక సంఘటన ఏమిటి? – కణంలోని DNA కాపీని సృష్టించడం.
2. కణ కేంద్రకంలోని ఏ అణువులలో తల్లిదండ్రుల నుండి తదుపరి తరానికి లక్షణాల వారసత్వ సమాచారం ఉంటుంది? – DNA అణువులలో.
3. DNA కాపీ చేసేటప్పుడు కచ్చితత్వం లోపించడం వల్ల (inaccuracies) ఏమి ఏర్పడతాయి? – జీవులలో వైవిధ్యాలు (Variations).
4. ఏకకణ జీవులలో (unicellular organisms) కణ విభజన ద్వారా కొత్త జీవులు ఏర్పడటాన్ని ఏమంటారు? – ఫిషన్ (Fission).
5. అమీబాలో కణ విభజన (బైనరీ ఫిషన్) ఏ దిశలో జరుగుతుంది? – ఏ దిశలోనైనా (any plane) జరగవచ్చు.
6. కాలా-అజార్ (kala-azar) వ్యాధిని కలిగించే జీవి ఏది? – లీష్మానియా (Leishmania).
7. లీష్మానియాలో బైనరీ ఫిషన్ ఏ విధంగా జరుగుతుంది? – ఒక నిర్దిష్ట ధోరణిలో (definite orientation).
8. ప్లాస్మోడియం (మలేరియా పరాన్నజీవి) ఒకేసారి అనేక కణాలుగా విభజన చెందడాన్ని ఏమంటారు? –మల్టిపుల్ ఫిషన్ (Multiple fission).
9. ఈస్ట్ (Yeast) కణాలు తమ శరీరంపై చిన్న మొగ్గలను ఏర్పరచి పునరుత్పత్తి చేసే పద్ధతి ఏది? – బడ్డింగ్ (Budding).
10. స్పైరోగైరా (Spirogyra) పరిపక్వత చెందిన తర్వాత చిన్న ముక్కలుగా విడిపోయి కొత్త జీవులుగా ఎదిగే పద్ధతి ఏది? – ఫ్రాగ్మెంటేషన్
11. హైడ్రా మరియు ప్లనేరియా వంటి జీవుల శరీరం ముక్కలైనప్పుడు, ఆ ముక్కలు కొత్త జీవులుగా పెరిగే సామర్థ్యాన్ని ఏమంటారు? – పునరుత్పత్తి లేదా రీజెనరేషన్ (Regeneration).
12. హైడ్రాలో పునరుత్పత్తి కణాలను ఉపయోగించి శరీరంపై ఒక మొగ్గలా ఏర్పడి కొత్త జీవిగా మారే ప్రక్రియను ఏమంటారు? – బడ్డింగ్
13. మొక్కల వేరు, కాండం మరియు ఆకుల వంటి భాగాల నుండి కొత్త మొక్కలు ఏర్పడే విధానాన్ని ఏమంటారు? – వెజిటేటివ్ ప్రొపగేషన్
14. గులాబీ, ద్రాక్ష మరియు చెరకు వంటి మొక్కలను పెంచడానికి సాధారణంగా ఏ పద్ధతిని ఉపయోగిస్తారు? – లేయరింగ్ లేదా గ్రాఫ్టింగ్ వంటి వెజిటేటివ్ ప్రొపగేషన్ పద్ధతులు.
15. విత్తనాలను ఉత్పత్తి చేసే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయిన అరటి, నారింజ, మల్లె వంటి మొక్కలను ఏ పద్ధతి ద్వారా పెంచవచ్చు? – వెజిటేటివ్ ప్రొపగేషన్ పద్ధతి ద్వారా.
16. బ్రయోఫిల్లమ్ (Bryophyllum) కొత్త మొక్కలను ఎలా ఉత్పత్తి చేస్తుంది? – ఆకుల అంచుల వద్ద ఉండే మొగ్గల (buds) ద్వారా.
17. కృత్రిమ మాధ్యమంలో మొక్కల కణజాలం లేదా కణాలను పెంచి కొత్త మొక్కలను ఉత్పత్తి చేసే పద్ధతిని ఏమంటారు? – టిష్యూ కల్చర్ (Tissue culture).
18. టిష్యూ కల్చర్‌లో కణాలు వేగంగా విభజన చెంది ఏర్పడే కణాల సమూహాన్ని ఏమంటారు? – క్యాలస్ (Callus).
19. బ్రెడ్ మౌల్డ్ (రైజోపస్) లో పునరుత్పత్తిలో పాల్గొనే గుండ్రని నిర్మాణాలను ఏమంటారు? – స్పోరాంజియా (Sporangia).
20. స్పోరాంజియా లోపల పునరుత్పత్తికి సహాయపడే ఏ కణాలు ఉంటాయి? – స్పోర్స్ లేదా సిద్ధబీజాలు (Spores).
21. కేవలం ఒకే జీవి నుండి కొత్త తరాన్ని సృష్టించే పునరుత్పత్తి విధానాన్ని ఏమంటారు? – అలైంగిక పునరుత్పత్తి
22. రెండు భిన్నమైన జీవుల (మగ, ఆడ) కలయిక ద్వారా కొత్త జీవి ఏర్పడే విధానాన్ని ఏమంటారు? – లైంగిక పునరుత్పత్తి
23. లైంగిక పునరుత్పత్తిలో రెండు వేర్వేరు వ్యక్తుల నుండి వచ్చే జన్యు సమాచారం కలవడం వల్ల ఏమి పెరుగుతుంది? – వైవిధ్యం
24. లైంగిక పునరుత్పత్తిలో పాల్గొనే బీజకణాలలో (germ-cells) క్రోమోజోముల సంఖ్య మరియు DNA పరిమాణం ఎంత ఉంటుంది? – సాధారణ శరీర కణాలతో పోలిస్తే సగం ఉంటుంది (Half).
25. ఏ కణ విభజన ప్రక్రియ ద్వారా బీజకణాలలో క్రోమోజోముల సంఖ్య సగానికి తగ్గుతుంది? – మియోసిస్ (Meiosis).
26. చలించే సామర్థ్యం ఉన్న బీజకణాన్ని (motile germ-cell) ఏమంటారు? – పురుష బీజకణం లేదా మేల్ గామేట్ (Male gamete).
27. ఆహారాన్ని నిల్వ చేసుకునే పెద్ద బీజకణాన్ని ఏమంటారు? – స్త్రీ బీజకణం లేదా ఫీమేల్ గామేట్ (Female gamete).
28. ఆంజియోస్పెర్మ్స్ (Angiosperms) అనబడే పుష్పించే మొక్కలలో పునరుత్పత్తి భాగాలు ఎక్కడ ఉంటాయి? –పువ్వులో (Flower).
29. కేసరాలు (Stamens) మరియు పిస్టిల్ (Pistil) రెండూ ఉన్న పువ్వులను ఏమంటారు? – ద్విలింగ పుష్పాలు (Bisexual flowers).
30. కేసరం లేదా పిస్టిల్ ఏదో ఒకటి మాత్రమే ఉన్న పువ్వులను ఏమంటారు? – ఏకలింగ పుష్పాలు
31. పువ్వులో పసుపు రంగులో ఉండే పుప్పొడి రేణువులను (Pollen grains) ఉత్పత్తి చేసే పురుష ప్రత్యుత్పత్తి భాగం ఏది? – కేసరం
32. పువ్వు మధ్యలో ఉండే స్త్రీ ప్రత్యుత్పత్తి భాగాన్ని ఏమంటారు? – పిస్టిల్ (Pistil) లేదా అండకోశం.
33. పిస్టిల్‌లో కింది భాగంలో ఉబ్బి ఉండే నిర్మాణాన్ని ఏమంటారు? – అండాశయం (Ovary).
34. పిస్టిల్ పైభాగంలో పుప్పొడిని స్వీకరించే జిగటగా ఉండే భాగాన్ని ఏమంటారు? – కీలాగ్రం
35. అండాశయంలో ఏవి ఉంటాయి? – అండాలు (Ovules).
36. ఒక పువ్వులోని పుప్పొడి అదే పువ్వులోని కీలాగ్రాన్ని చేరడాన్ని ఏమంటారు? – స్వపరాగసంపర్కం (Self-pollination).
37. ఒక పువ్వులోని పుప్పొడి వేరొక పువ్వులోని కీలాగ్రాన్ని చేరడాన్ని ఏమంటారు? – క్రాస్-పాలినేషన్ (Cross-pollination).
38. ఫలదీకరణం తర్వాత అండం (ovule) కఠినమైన పొరను ఏర్పరుచుకుని దేనిగా అభివృద్ధి చెందుతుంది? – విత్తనంగా (Seed).
39. ఫలదీకరణం తర్వాత అండాశయం (ovary) వేగంగా పెరిగి దేనిగా మారుతుంది? – పండుగా (Fruit).
40. విత్తనం లోపల భవిష్యత్తులో మొక్కగా ఎదిగే ఏ భాగం ఉంటుంది? – పిండం (Embryo).
41. కౌమారదశలో (adolescence) పునరుత్పత్తి కణజాలాలు పరిపక్వత చెందే కాలాన్ని ఏమంటారు? – యుక్తవయస్సు (Puberty).
42. మానవ పురుష ప్రత్యుత్పత్తి వ్యవస్థలో స్పెర్మ్ కణాలను ఉత్పత్తి చేసేవి ఏవి? – వృషణాలు (Testes).
43. వృషణాలు ఉదర కుహరం వెలుపల ఏ సంచి లాంటి నిర్మాణంలో ఉంటాయి? – స్క్రోటమ్.
44. వృషణాలలో స్పెర్మ్ ఉత్పత్తిని మరియు అబ్బాయిలలో యుక్తవయస్సు మార్పులను నియంత్రించే హార్మోన్ ఏది? – టెస్టోస్టెరాన్
45. వృషణాల నుండి స్పెర్మ్‌లను మూత్రనాళం (Urethra) వరకు తీసుకువెళ్ళే నాళం ఏది? – వాస్ డిఫెరెన్స్ (Vas deferens).
46. స్పెర్మ్‌ల రవాణాకు సహాయపడే మరియు పోషణను అందించే ద్రవాలను స్రవించే గ్రంథులు ఏవి? – ప్రోస్టేట్ గ్రంథి మరియు సెమినల్ వెసికిల్స్.
47. మానవ స్త్రీలలో అండాలు (eggs) మరియు హార్మోన్లను ఉత్పత్తి చేసేవి ఏవి? – అండాశయాలు (Ovaries).
48. అండాశయం నుండి గుడ్డును గర్భాశయానికి తీసుకువెళ్ళే గొట్టాన్ని ఏమంటారు? – ఫాలోపియన్ ట్యూబ్ లేదా ఓవిడక్ట్.
49. రెండు ఓవిడక్ట్‌లు కలిసి ఏర్పడే సాగే సంచి లాంటి నిర్మాణాన్ని ఏమంటారు? –గర్భాశయం
50. గర్భాశయం యోని (vagina) లోకి దేని ద్వారా తెరుచుకుంటుంది? – గర్భాశయ ముఖద్వారం లేదా సర్విక్స్ (Cervix) ద్వారా.
51. మానవులలో ఫలదీకరణం (Fertilization) ఎక్కడ జరుగుతుంది? – ఫాలోపియన్ ట్యూబ్‌లో.
52. ఫలదీకరణం చెందిన గుడ్డు (జైగోట్) ఎక్కడ పొందుపరచబడుతుంది (implanted)? – గర్భాశయ గోడలో (Lining of the uterus).
53. తల్లి రక్తం నుండి అభివృద్ధి చెందుతున్న పిండానికి పోషణ అందించే డిస్క్ లాంటి ప్రత్యేక కణజాలం ఏది? – ప్లాసెంటా
54. అండం ఫలదీకరణం చెందకపోతే, గర్భాశయ లోపలి పొర విడిపోయి రక్తస్రావం కావడాన్ని ఏమంటారు? – రుతుక్రమం లేదా మెన్‌స్ట్రుయేషన్ (Menstruation).
55. బ్యాక్టీరియా వల్ల వచ్చే లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులకు (STDs) ఉదాహరణలు ఏమిటి? – గొనేరియా (Gonorrhoea) మరియు సిఫిలిస్ (Syphilis).
56. వైరస్ వల్ల వచ్చే లైంగిక సంక్రమణ వ్యాధులకు ఉదాహరణలు ఏమిటి? – మొటిమలు (Warts) మరియు HIV-AIDS.
57. లైంగిక వ్యాధుల వ్యాప్తిని నివారించడానికి ఉపయోగపడే యాంత్రిక అవరోధం (mechanical barrier) ఏది? – కండోమ్ (Condom).
58. అండం విడుదల కాకుండా నిరోధించడం ద్వారా గర్భధారణను నివారించేవి ఏవి? – నోటి ద్వారా తీసుకునే గర్భనిరోధక మాత్రలు
59. గర్భనిరోధకం కోసం స్త్రీల గర్భాశయంలో ఉంచే పరికరం (device) ఏది? – కాపర్-టి (Copper-T) లేదా లూప్.
60. గర్భధారణను శాశ్వతంగా నిరోధించడానికి పురుషులలో వాస్ డిఫెరెన్స్‌ను బ్లాక్ చేసే పద్ధతిని ఏమంటారు? – సర్జికల్ మెథడ్ (శస్త్రచికిత్స పద్ధతి).
