Class 6 -12th – Biology (Part – 2)
50 Important Biology MCQs Class 6 to 12 with Answers | TET DSC
50 Important Biology MCQs Class 6 to 12 with answers for AP TET, DSC, CTET, TRT, NEET Foundation, and school exams. Practice the most expected Biology questions for free.
1. భుజం వలయంలో మరియు తుంటి భాగంలో ఉండే కీలు (Joint) రకం ఏది?
A) మడతబందు కీలు (Hinge joint)
B) బొంగరపు కీలు (Pivot joint)
C) బంతి గిన్నె కీలు (Ball and socket joint)
D) జారెడు కీలు (Gliding joint)
సమాధానం: C
వివరణ: బంతి గిన్నె కీలు అన్ని దిశలలో స్వేచ్ఛగా కదలడానికి వీలు కల్పిస్తుంది (ఉదా: భుజం మరియు తొడ ఎముక కీలు). మోచేయి మరియు మోకాలిలో ఉండేది మడతబందు కీలు, ఇది ఒకే దిశలో కదులుతుంది.
2. మానవ శరీరంలో ఏర్పడే అత్యంత విషపూరితమైన నత్రజని వ్యర్థమైన ‘అమ్మోనియా’ను, కాలేయం ఏ వలయం (Cycle) ద్వారా యూరియాగా మారుస్తుంది?
A) క్రెబ్స్ వలయం (Krebs cycle)
B) కోరి వలయం (Cori cycle)
C) ఆర్నిథిన్ వలయం (Ornithine cycle)
D) కాల్విన్ వలయం (Calvin cycle)
సమాధానం: C
వివరణ: ప్రోటీన్ల జీవక్రియ వల్ల ఏర్పడే విషపూరిత అమ్మోనియాను కాలేయం ‘ఆర్నిథిన్ వలయం’ ద్వారా తక్కువ విషపూరితమైన యూరియాగా మారుస్తుంది. ఆ తర్వాత మూత్రపిండాలు ఈ యూరియాను రక్తం నుండి వడపోసి మూత్రం ద్వారా బయటకు పంపుతాయి.
3. ప్రశాంతంగా శ్వాస పీల్చుకునేటప్పుడు (Normal breathing), ఒక సారికి ఊపిరితిత్తులలోకి ప్రవేశించే లేదా బయటకు వెళ్ళే గాలి ఘనపరిమాణాన్ని (సుమారు 500 ml) ఏమంటారు?
A) వైటల్ కెపాసిటీ (Vital capacity)
B) టైడల్ వాల్యూమ్ (Tidal volume)
C) రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ (Residual volume)
D) టోటల్ లంగ్ కెపాసిటీ (Total lung capacity)
సమాధానం: B
వివరణ: విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు మనం పీల్చే లేదా వదిలే గాలి పరిమాణాన్ని టైడల్ వాల్యూమ్ అంటారు. బలంగా గాలిని వదిలేసిన తర్వాత కూడా ఊపిరితిత్తులలో మిగిలి ఉండే గాలిని రెసిడ్యువల్ వాల్యూమ్ (అవశేష ఘనపరిమాణం) అంటారు.
జన్యుశాస్త్రం, కణ జీవశాస్త్రం & వ్యాధులు
4. RNA నిర్మాణంలో DNA తో పోలిస్తే కింది వాటిలో ఏ నత్రజని క్షారం (Nitrogenous base) లోపిస్తుంది?
A) అడినిన్ (Adenine)
B) గ్వానిన్ (Guanine)
C) సైటోసిన్ (Cytosine)
D) థైమీన్ (Thymine)
సమాధానం: D
వివరణ: DNA లో అడినిన్, గ్వానిన్, సైటోసిన్, థైమీన్ ఉంటాయి. కానీ RNA లో థైమీన్ కు బదులుగా యురాసిల్ (Uracil) ఉంటుంది.
5. కిరణజన్య సంయోగక్రియలోని కాంతి చర్యలు (Light reactions) హరితరేణువులోని ఏ భాగంలో జరుగుతాయి?
A) స్ట్రోమా (Stroma)
B) థైలకాయిడ్ గ్రానుమ్ (Thylakoid / Grana)
C) ఔటర్ మెంబ్రేన్ (Outer membrane)
D) రైబోజోములు
సమాధానం: B
వివరణ: కాంతి చర్యలు కాంతి సమక్షంలో గ్రానా (లేదా థైలకాయిడ్ దొంతరల) లో జరుగుతాయి. ఇక్కడ ATP మరియు NADPH ఏర్పడతాయి. నిష్కాంతి చర్యలు (Dark reactions) స్ట్రోమా (ఆవర్ణిక) లో జరుగుతాయి.
6. రక్త వర్గాలను (ABO Blood groups) మొదటిసారిగా కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
A) విలియం హార్వే (William Harvey)
B) లూయీ పాశ్చర్ (Louis Pasteur)
C) కార్ల్ లాండ్స్టీనర్ (Karl Landsteiner)
D) రాబర్ట్ కోచ్ (Robert Koch)
సమాధానం: C
వివరణ: కార్ల్ లాండ్స్టీనర్ 1900 సంవత్సరంలో ABO రక్త వర్గాలను కనుగొన్నాడు, ఇందుకు గాను ఆయనకు నోబెల్ బహుమతి లభించింది. రక్త ప్రసరణ వ్యవస్థను కనుగొన్నది విలియం హార్వే.
7. జపాన్లోని మినమాటా (Minamata) అ่าวంలో, కలుషితమైన చేపలు తినడం వల్ల వచ్చిన నాడీ సంబంధిత వ్యాధి ఏ రసాయన కాలుష్యం వల్ల వచ్చింది?
A) ఆర్సెనిక్ (Arsenic)
B) లెడ్ (Lead – సీసం)
C) మిథైల్ మెర్క్యూరీ (Methyl mercury – పాదరసం)
D) కాడ్మియం (Cadmium)
సమాధానం: C
వివరణ: ఫ్యాక్టరీల నుండి విడుదలైన మెర్క్యూరీ (పాదరసం) నీటిలో కలిసి మిథైల్ మెర్క్యూరీగా మారి, చేపల ద్వారా మానవుల శరీరంలోకి చేరడం వల్ల మినమాటా వ్యాధి వ్యాపించింది. కాడ్మియం వల్ల ‘ఇటాయ్-ఇటాయ్’ వ్యాధి వస్తుంది.
8. మలేరియా వ్యాధిని కలిగించే ప్లాస్మోడియం పరాన్నజీవి (Plasmodium parasite) ఏ వర్గానికి చెందినది?
A) వైరస్ (Virus)
B) బ్యాక్టీరియా (Bacteria)
C) ప్రోటోజోవా (Protozoa)
D) శిలీంధ్రం (Fungus)
సమాధానం: C
వివరణ: ప్లాస్మోడియం అనేది ఏకకణ ప్రోటోజోవా జీవి. దీనిని ఆడ అనాఫిలస్ దోమ మానవులకు వ్యాపింపజేస్తుంది.
9. శీతోష్ణస్థితి మార్పులకు కారణమయ్యే గ్రీన్హౌస్ వాయువుల (Greenhouse gases) ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి కుదుర్చుకున్న అంతర్జాతీయ ఒప్పందం ఏది?
A) మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ (Montreal Protocol)
B) క్యోటో ప్రోటోకాల్ (Kyoto Protocol)
C) రామ్సర్ కన్వెన్షన్ (Ramsar Convention)
D) జెనీవా కన్వెన్షన్ (Geneva Convention)
సమాధానం: B
వివరణ: క్యోటో ప్రోటోకాల్ (1997) గ్రీన్హౌస్ వాయువులను తగ్గించడానికి ఉద్దేశించబడింది. ఓజోన్ పొరను దెబ్బతీసే పదార్థాల (CFCs) తగ్గింపు కోసం మాంట్రియల్ ప్రోటోకాల్ (1987) చేశారు.
10. భారతదేశంలో హరిత విప్లవ పితామహుడు (Father of Green Revolution in India) అని ఎవరిని పిలుస్తారు?
A) వర్గీస్ కురియన్
B) నార్మన్ బోర్లాగ్
C) ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్
D) హరగోవింద్ ఖొరానా
సమాధానం: C
వివరణ: ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ భారతదేశంలో వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను పెంచడానికి (ముఖ్యంగా గోధుమ, వరి) అధిక దిగుబడినిచ్చే వంగడాలను ప్రవేశపెట్టారు. ప్రపంచ హరిత విప్లవ పితామహుడు నార్మన్ బోర్లాగ్. వర్గీస్ కురియన్ శ్వేత విప్లవానికి (పాల ఉత్పత్తి) సంబంధించినవారు.
మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రం & వ్యాధి నిరోధకత
11. రక్తం గడ్డకట్టే (Blood coagulation) ప్రక్రియలో కరిగే స్థితిలో ఉన్న ఫైబ్రినోజెన్ను, కరగని ఫైబ్రిన్ దారాలుగా మార్చే ఎంజైమ్ ఏది?
A) ప్రోథ్రాంబిన్
B) త్రాంబిన్ (Thrombin)
C) రెనిన్
D) పెప్సిన్
సమాధానం: B
వివరణ: రక్తం గడ్డకట్టే చివరి దశలో, యాక్టివ్ గా (క్రియాశీలకంగా) మారిన ‘త్రాంబిన్’ ఎంజైమ్ రక్తంలో కరిగే ఫైబ్రినోజెన్ను కరగని ఫైబ్రిన్ దారాలుగా మారుస్తుంది. ఈ దారాల వలలో రక్త కణాలు చిక్కుకుని రక్తం గడ్డకడుతుంది. (దీనికి విటమిన్ K మరియు క్యాల్షియం అయాన్లు అవసరం).
12. అలెర్జీ (Allergy) ప్రతిచర్యలు (ఉదాహరణకు దుమ్ము లేదా పుప్పొడి పీల్చినప్పుడు) జరిగినప్పుడు శరీరంలో అత్యధికంగా ఉత్పత్తి అయ్యే యాంటీబాడీలు (ప్రతిరక్షకాలు) ఏవి?
A) IgG
B) IgA
C) IgM
D) IgE
సమాధానం: D
వివరణ: అలెర్జెన్లు శరీరంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు IgE యాంటీబాడీలు ఉత్పత్తి అయి, మాస్ట్ కణాలను ప్రేరేపించి ‘హిస్టామిన్’ అనే రసాయనాన్ని విడుదల చేస్తాయి. దీనివల్లే దురద, తుమ్ములు వంటి అలెర్జీ లక్షణాలు వస్తాయి.
13. స్త్రీలలో అండోత్సర్గం (Ovulation) జరగడానికి, అనగా అండాశయంలోని గ్రాఫియన్ పుటిక పగిలి అండం విడుదల కావడానికి రుతుచక్రం మధ్యలో ఏ హార్మోన్ గరిష్ట స్థాయికి (Surge) చేరుకోవాలి?
A) ఈస్ట్రోజెన్ (Estrogen)
B) ప్రొజెస్టిరాన్ (Progesterone)
C) ల్యూటినైజింగ్ హార్మోన్ (LH)
D) ఫాలికల్ స్టిమ్యులేటింగ్ హార్మోన్ (FSH)
సమాధానం: C
వివరణ: పిట్యూటరీ గ్రంధి స్రవించే LH (ల్యూటినైజింగ్ హార్మోన్) స్థాయి రుతుచక్రంలో సుమారు 14వ రోజున అకస్మాత్తుగా పెరుగుతుంది (దీనిని LH surge అంటారు). దీని ఫలితంగానే అండం విడుదల (అండోత్సర్గం) జరుగుతుంది.
14. కింది వాటిలో ఏ విటమిన్ మానవ శరీరంలో ఒక హార్మోన్గా కూడా ప్రవర్తిస్తుంది?
A) విటమిన్ A (రెటినాల్)
B) విటమిన్ C (ఆస్కార్బిక్ ఆమ్లం)
C) విటమిన్ D (కాల్సిఫెరాల్)
D) విటమిన్ E (టోకోఫెరాల్)
సమాధానం: C
వివరణ: కాల్సిఫెరాల్ (విటమిన్ D) పేగుల నుండి క్యాల్షియం మరియు ఫాస్పరస్ శోషణను పెంచడంలో ఒక హార్మోన్ (కాల్సిట్రయాల్) లాగా ప్రవర్తిస్తుంది. సూర్యరశ్మి సమక్షంలో ఇది చర్మంలో సంశ్లేషణ చెందుతుంది.
15. నాడీ కణాలలోని అక్షాన్ను (Axon) కప్పి ఉంచే మయెలిన్ తొడుగును (Myelin sheath) ఉత్పత్తి చేసే కణాలు ఏవి?
A) ఆస్ట్రోసైట్స్ (Astrocytes)
B) ష్వాన్ కణాలు (Schwann cells)
C) మైక్రోగ్లియా (Microglia)
D) ఎపెండిమల్ కణాలు
సమాధానం: B
వివరణ: పరిధీయ నాడీ వ్యవస్థలో నాడీ తంతువుల చుట్టూ ష్వాన్ కణాలు మయెలిన్ అనే కొవ్వు పదార్థపు తొడుగును స్రవిస్తాయి. ఇది విద్యుత్ ప్రచోదనాలు లీక్ అవ్వకుండా ఇన్సులేటర్ గా పనిచేస్తూ, సమాచారం వేగంగా ప్రయాణించడానికి సహాయపడుతుంది.
కణ జీవశాస్త్రం & వృక్షశాస్త్రం
16. లైసోజోమ్లను (Lysosomes) కణం యొక్క ‘ఆత్మహత్యా కోశాలు’ (Suicidal bags) అని పిలుస్తారు, ఎందుకంటే వాటిలో ఏవి ఉంటాయి?
A) ఆక్సీకరణ ఎంజైమ్లు (Oxidative enzymes)
B) జలవిశ్లేషక ఎంజైమ్లు (Hydrolytic enzymes)
C) ప్రోటీన్ సంశ్లేషణ ఎంజైమ్లు
D) శ్వాసక్రియ ఎంజైమ్లు
సమాధానం: B
వివరణ: లైసోజోమ్లలో సుమారు 40 రకాల శక్తివంతమైన జలవిశ్లేషక (Hydrolytic) ఎంజైమ్లు ఆమ్ల మాధ్యమంలో పనిచేస్తాయి. కణం దెబ్బతిన్నప్పుడు ఇవి పగిలి తమ స్వంత కణాన్ని తామే జీర్ణం చేసుకుంటాయి కాబట్టి వీటిని ఆత్మహత్యా కోశాలు అంటారు.
17. “క్రాంజ్ అనాటమీ” (Kranz Anatomy – ఆకులో కణజాలం పూలహారం వలె అమరి ఉండటం) అనేది ఏ రకమైన మొక్కల ఆకులలో కనిపిస్తుంది?
A) C3 మొక్కలు
B) C4 మొక్కలు
C) CAM మొక్కలు
D) వృక్షోపజీవులు (Epiphytes)
సమాధానం: B
వివరణ: మొక్కజొన్న, చెరకు వంటి C4 మొక్కల ఆకులలో క్రాంజ్ అనాటమీ కనిపిస్తుంది. వీటిలో నాళికా పుంజం చుట్టూ పుంజపు తొడుగు కణాలు (Bundle sheath cells) వలయాకారంలో (wreath-like) అమరి ఉంటాయి. ఇది కిరణజన్య సంయోగక్రియ సామర్థ్యాన్ని పెంచుతుంది.
18. మొక్కల కాండం మరియు వేరు అగ్రభాగాలలో ఉండి, కణవిభజన చెందుతూ మొక్క పొడవు పెరగడానికి (ప్రాథమిక వృద్ధికి) కారణమయ్యే కణజాలం ఏది?
A) పార్శ్వ విభాజ్య కణజాలం (Lateral meristem)
B) అగ్ర విభాజ్య కణజాలం (Apical meristem)
C) మధ్యస్థ విభాజ్య కణజాలం
D) స్థూలకోణ కణజాలం (Collenchyma)
సమాధానం: B
వివరణ: అగ్ర విభాజ్య కణజాలం (Apical Meristem) వేరు మరియు కాండం కొనలలో ఉండి మొక్క నిలువునా పొడవు పెరగడానికి (Primary growth) సహాయపడుతుంది. పార్శ్వ విభాజ్య కణజాలం మొక్క లావు పెరగడానికి (Secondary growth) సహాయపడుతుంది.
19. “ద్విఫలదీకరణం” (Double fertilization) అనేది కింది ఏ మొక్కల యొక్క అత్యంత ప్రత్యేక లక్షణం?
A) వివృతబీజాలు (Gymnosperms)
B) ఆవృతబీజాలు (Angiosperms)
C) టెరిడోఫైట్స్ (Pteridophytes)
D) బ్రయోఫైట్స్ (Bryophytes)
సమాధానం: B
వివరణ: పుష్పించే మొక్కలలో (ఆవృతబీజాలు) ఫలదీకరణ సమయంలో ఒక పురుష బీజకణం అండంతో కలిసి సంయుక్తబీజం (Zygote – 2n) ఏర్పడుతుంది. రెండవ పురుష బీజకణం ద్వితీయ కేంద్రకంతో కలిసి అంకురచ్ఛదాన్ని (Endosperm – 3n) ఏర్పరుస్తుంది. రెండు సార్లు కలయిక జరగడాన్ని ద్విఫలదీకరణం అంటారు.
జంతు సామ్రాజ్యం & పరిణామం
20. జల ప్రసరణ వ్యవస్థ (Water vascular system) మరియు గొట్టపు పాదాలు (Tube feet) కింది ఏ వర్గానికి చెందిన జంతువుల ప్రధాన లక్షణం?
A) అనెలిడా (Annelida)
B) ఆర్థ్రోపోడా (Arthropoda)
C) మొలస్కా (Mollusca)
D) ఇఖైనోడెర్మేటా (Echinodermata)
సమాధానం: D
వివరణ: సముద్ర నక్షత్రం (Starfish), సముద్ర దోసకాయ వంటి ఇఖైనోడెర్మేటా జీవులలో జల ప్రసరణ వ్యవస్థ ఉంటుంది. ఇది చలనానికి (నడవడానికి), ఆహార సేకరణకు మరియు శ్వాసక్రియకు సహాయపడుతుంది.
21. మూత్రపిండాలలోని వడపోత ప్రమాణమైన నెఫ్రాన్లో ఉండే ‘హెన్లీ శిక్యం’ (Loop of Henle) యొక్క ప్రధాన విధి ఏమిటి?
A) రక్తాన్ని వడపోయడం (Ultrafiltration)
B) నీరు మరియు లవణాలను తిరిగి శోషించుకోవడం (Reabsorption)
C) మూత్రాన్ని తాత్కాలికంగా నిల్వ చేయడం
D) యూరియాను ఉత్పత్తి చేయడం
సమాధానం: B
వివరణ: రక్తంలోకి వడపోత బౌమన్ గుళిక (Bowman’s capsule) లో జరుగుతుంది. వడకట్టబడిన ద్రవం (ప్రాథమిక మూత్రం) నుండి శరీరానికి అవసరమైన నీటిని, సోడియం, క్లోరైడ్ వంటి లవణాలను తిరిగి రక్తంలోకి శోషించుకోవడంలో (Tubular reabsorption) హెన్లీ శిక్యం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
22. పక్షులలో (Birds) లింగ నిర్ధారణ (Sex determination) ఏ క్రోమోజోమ్ల ఆధారంగా జరుగుతుంది?
A) XX – ఆడ, XY – మగ
B) ZZ – మగ, ZW – ఆడ
C) XX – ఆడ, XO – మగ
D) క్రోమోజోమ్లతో సంబంధం లేకుండా ఉష్ణోగ్రత బట్టి
సమాధానం: B
వివరణ: మానవులలో ఆడవారికి సజాతి (XX), మగవారికి విజాతి (XY) క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి. కానీ పక్షులలో ఇది వ్యతిరేకం. మగ పక్షులలో సజాతి (ZZ) క్రోమోజోమ్లు, ఆడ పక్షులలో విజాతి (ZW) క్రోమోజోమ్లు ఉంటాయి. కాబట్టి పక్షులలో పిల్లల లింగాన్ని నిర్ణయించేది తల్లి పక్షి.
జన్యుశాస్త్రం, పర్యావరణం & వ్యాధులు
23. స్ట్రాటో ఆవరణంలో (Stratosphere) ఉన్న ఓజోన్ పొర యొక్క మందాన్ని కొలవడానికి ఉపయోగించే ప్రమాణాలు ఏవి?
A) డెసిబెల్స్ (Decibels)
B) డాబ్సన్ యూనిట్లు (Dobson units – DU)
C) బేక్వెరెల్స్ (Becquerels)
D) మోల్స్ (Moles)
సమాధానం: B
వివరణ: సూర్యుని నుండి వచ్చే హానికరమైన అతినీలలోహిత (UV) కిరణాలను అడ్డుకునే ఓజోన్ పొర మందాన్ని డాబ్సన్ స్పెక్ట్రోమీటర్ ద్వారా డాబ్సన్ యూనిట్లలో (DU) కొలుస్తారు. సాధారణంగా దీని మందం సుమారు 300 DU ఉంటుంది.
24. వాట్సన్ మరియు క్రిక్ (Watson & Crick) 1953లో ప్రతిపాదించిన డబుల్ హెలిక్స్ DNA నమూనా ప్రధానంగా ఏ రకమైన DNA కు చెందినది?
A) A-DNA
B) B-DNA
C) Z-DNA
D) C-DNA
సమాధానం: B
వివరణ: సజీవ కణాలలో అత్యంత సాధారణంగా ఉండేది కుడివైపుకు మెలిక తిరిగి ఉండే (Right-handed) B-DNA. దీనినే వాట్సన్ మరియు క్రిక్ విశ్లేషించారు. దీనిలో ఒక మెలికలో (ఒక పిచ్) 10 నత్రజని బేస్ జతలు ఉంటాయి.
25. క్షయ వ్యాధి (Tuberculosis / TB) రాకుండా నివారణకు ఇచ్చే “BCG” టీకాలో, BCG అనగా ఏమిటి?
A) బాసిల్లస్ కలరా కాలిమెట్ (Bacillus Cholera Calmette)
B) బాసిల్లస్ కాల్మెట్ గురిన్ (Bacillus Calmette-Guerin)
C) బ్యాక్టీరియల్ క్యూర్ గామా (Bacterial Cure Gamma)
D) బేసిక్ కోర్ గైడ్లైన్
సమాధానం: B
వివరణ: BCG అనేది ఈ టీకాను కనుగొన్న శాస్త్రవేత్తల (ఆల్బర్ట్ కాల్మెట్ మరియు కామిల్లె గురిన్) పేరు మీదుగా పెట్టబడింది. ఇది పుట్టిన వెంటనే శిశువులకు ఇచ్చే మొట్టమొదటి టీకా.
కణ జీవశాస్త్రం & వృక్షశాస్త్రం
26. కణ చక్రంలోని (Cell cycle) అంతర్దశకు (Interphase) సంబంధించి, ఏ దశలో DNA ప్రతికృతి (Replication) జరిగి, DNA పరిమాణం రెట్టింపు అవుతుంది?
A) G1 – దశ (Gap 1 phase)
B) S – దశ (Synthesis phase)
C) G2 – దశ (Gap 2 phase)
D) M – దశ (Mitotic phase)
సమాధానం: B
వివరణ: S-దశలో (సంశ్లేషణ దశ) DNA ప్రతికృతి జరిగి, ఒక కణంలోని DNA పరిమాణం రెట్టింపు (2C నుండి 4C కి) అవుతుంది. కానీ క్రోమోజోమ్ల సంఖ్య మాత్రం పెరగదు. G1 మరియు G2 దశలలో కణం విభజనకు అవసరమైన ప్రోటీన్లను, ఎంజైమ్లను తయారు చేసుకుంటూ పెరుగుతుంది.
27. కిరణజన్య సంయోగక్రియకు అవసరమైన క్లోరోఫిల్ (హరితరేణువు వర్ణద్రవ్యం) అణువు కేంద్రంలో ఉండే ముఖ్యమైన లోహ మూలకం (Metal element) ఏది?
A) ఇనుము (Fe)
B) మెగ్నీషియం (Mg)
C) క్యాల్షియం (Ca)
D) జింక్ (Zn)
సమాధానం: B
వివరణ: క్లోరోఫిల్ అణువు పోర్ఫైరిన్ (Porphyrin) వలయాన్ని కలిగి ఉంటుంది, దాని మధ్యలో మెగ్నీషియం (Mg^{2+}) అయాన్ ఉంటుంది. ఇదే రకమైన నిర్మాణం రక్తంలోని హిమోగ్లోబిన్లో కూడా ఉంటుంది, కానీ అక్కడ కేంద్రక మూలకం ఇనుము (Iron).
28. వృక్ష సామ్రాజ్యంలో ‘ఉభయచరాలు’ (Amphibians of the Plant Kingdom) అని ఏ మొక్కల విభాగాన్ని పిలుస్తారు?
A) శైవలాలు (Algae)
B) శిలీంధ్రాలు (Fungi)
C) బ్రయోఫైటా (Bryophytes)
D) టెరిడోఫైటా (Pteridophytes)
సమాధానం: C
వివరణ: బ్రయోఫైటా మొక్కలు (ఉదాహరణకు రిక్సియా, మాస్ మొక్కలు) నేల మీద నివసించినప్పటికీ, ఫలదీకరణం జరగడానికి వీటికి నీరు తప్పనిసరి. అనగా ఇవి నేల మరియు నీరు రెండింటిపై ఆధారపడతాయి కాబట్టి వీటిని వృక్ష సామ్రాజ్యపు ఉభయచరాలు అంటారు.
29. ఒకే మొక్కలో ఉన్న ఒక పుష్పంలోని పరాగ రేణువులు (Pollen grains), అదే మొక్కలోని వేరొక పుష్పం యొక్క కీలాగ్రాన్ని (Stigma) చేరడాన్ని ఏమంటారు?
A) ఆటోగమీ (Autogamy – స్వపరాగసంపర్కం)
B) గైటెనోగమీ (Geitonogamy)
C) జెనోగమీ (Xenogamy – పరపరాగసంపర్కం)
D) క్లిస్టోగమీ (Cleistogamy)
సమాధానం: B
వివరణ: ఒకే పుష్పంలో జరిగితే దానిని ఆటోగమీ అంటారు. వేర్వేరు మొక్కల పుష్పాల మధ్య జరిగితే జెనోగమీ అంటారు. గైటెనోగమీ అనేది పర్యావరణపరంగా పరపరాగసంపర్కం అయినప్పటికీ, జన్యుపరంగా (ఒకే మొక్క కాబట్టి) స్వపరాగసంపర్కం కిందికే వస్తుంది.
మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రం & వ్యాధులు
30. కాలేయం స్రవించే పైత్యరసంలో (Bile juice) ఎటువంటి జీర్ణ ఎంజైమ్లు ఉండవు. అయినా ఇది జీర్ణక్రియలో చాలా ముఖ్యం, దీని ప్రధాన విధి ఏమిటి?
A) ప్రోటీన్లను పెప్టైడ్లుగా మార్చడం
B) కొవ్వులను ఎమల్సీకరణం (Emulsification) చేయడం
C) పిండిపదార్థాలను గ్లూకోజ్గా మార్చడం
D) విటమిన్లను సంశ్లేషణ చేయడం
సమాధానం: B
వివరణ: పైత్యరసంలో ఉండే బైల్ లవణాలు (సోడియం టారోకొలేట్, సోడియం గ్లైకోకొలేట్) పెద్ద కొవ్వు అణువులను చిన్న చిన్న మైసెల్స్ (Micelles) గా విడగొడతాయి. ఈ ప్రక్రియనే ఎమల్సీకరణం అంటారు. దీనివల్ల లైపేజ్ ఎంజైమ్ కొవ్వుల మీద సులభంగా పనిచేస్తుంది.
31. క్షీరదాల (Mammals) ప్రౌఢ ఎర్ర రక్త కణాలలో (Mature RBCs) కింది వాటిలో ఏది లోపిస్తుంది?
A) కేంద్రకం (Nucleus)
B) మైటోకాండ్రియా (Mitochondria)
C) గాల్జీ సంక్లిష్టం (Golgi complex)
D) పైవన్నీ
సమాధానం: D
వివరణ: క్షీరదాల ఎర్ర రక్త కణాలు పరిపక్వం చెందే క్రమంలో వాటిలోని కేంద్రకం, మైటోకాండ్రియా, గాల్జీ తదితర కణాంగాలన్నీ అదృశ్యమవుతాయి. ఎందుకంటే ఆ స్థానంలో అత్యధికంగా హిమోగ్లోబిన్ను నిల్వ చేసుకుని, ఎక్కువ ఆక్సిజన్ను మోసుకుపోవడానికి వీలుగా ఈ మార్పు జరుగుతుంది. (ఒంటె మరియు లామా లలో మాత్రం కేంద్రకం ఉంటుంది).
32. మానవులలో నిద్ర మరియు మెలుకువ చక్రాలను (Circadian rhythm) నియంత్రించే “మెలటోనిన్” (Melatonin) హార్మోన్ను ఏ గ్రంధి స్రవిస్తుంది?
A) పిట్యూటరీ గ్రంధి (Pituitary)
B) థైరాయిడ్ గ్రంధి (Thyroid)
C) పీనియల్ గ్రంధి (Pineal gland)
D) అడ్రినల్ గ్రంధి (Adrenal gland)
సమాధానం: C
వివరణ: పీనియల్ గ్రంధి మెదడు మధ్య భాగంలో ఉంటుంది. ఇది చీకటి పడగానే మెలటోనిన్ ను స్రవించి మనకు నిద్ర వచ్చేలా చేస్తుంది. దీనిని “థర్డ్ ఐ” లేదా జీవ గడియారం (Biological clock) అని కూడా అంటారు.
33. ఆరోగ్యవంతమైన మానవుని రక్తపు సాధారణ pH విలువ ఎంత?
A) 6.8 (ఆమ్ల)
B) 7.0 (తటస్థ)
C) 7.4 (స్వల్ప క్షార)
D) 8.2 (క్షార)
సమాధానం: C
వివరణ: రక్తపు సగటు pH విలువ 7.35 నుండి 7.45 మధ్య ఉంటుంది (స్వల్ప క్షార స్థితి – Slightly alkaline). ఈ విలువ కొంచెం తగ్గినా (Acidosis) లేదా పెరిగినా (Alkalosis) మనిషి ప్రాణాలకు ప్రమాదం.
34. డెంగ్యూ (Dengue), చికన్ గున్యా మరియు జికా (Zika) వైరస్ వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసే దోమ ఏది?
A) ఆడ అనాఫిలస్ దోమ (Anopheles)
B) క్యూలెక్స్ దోమ (Culex)
C) ఏడిస్ ఈజిప్టి దోమ (Aedes aegypti)
D) శాండ్ ఫ్లై (Sand fly)
సమాధానం: C
వివరణ: ఏడిస్ ఈజిప్టి దోమను టైగర్ మస్కిటో అని కూడా అంటారు. ఇది పగటిపూట మాత్రమే కుడుతుంది మరియు స్వచ్ఛమైన నీటిలో మాత్రమే గుడ్లు పెడుతుంది. మలేరియాను అనాఫిలస్ దోమ, ఫైలేరియా (బోదకాలు) ను క్యూలెక్స్ దోమ వ్యాపింపజేస్తాయి.
జంతు సామ్రాజ్యం & పరిణామం
35. గుడ్లు పెట్టి పాలిచ్చే క్షీరదాలకు (Egg-laying mammals / Monotremes) ఉదాహరణ ఏది?
A) కంగారు (Kangaroo)
B) డాల్ఫిన్ (Dolphin)
C) డక్-బిల్డ్ ప్లాటిపస్ (Duck-billed Platypus)
D) గబ్బిలం (Bat)
సమాధానం: C
వివరణ: క్షీరదాలు సాధారణంగా పిల్లలకు జన్మనిస్తాయి (Viviparous). కానీ ఆస్ట్రేలియాలో కనిపించే ప్లాటిపస్ మరియు ఎకిడ్నా (Echidna / Spiny anteater) మాత్రమే గుడ్లు పెట్టి పొదిగాక పాలిచ్చి పెంచుతాయి. కంగారు మార్సుపియల్ (అసంపూర్తిగా ఎదిగిన పిల్లను కంటుంది).
36. సరీసృపాలకు (Reptiles) మరియు పక్షులకు (Birds) మధ్య సంధాన కర్త (Connecting link) గా పరిగణించబడే అంతరించిపోయిన శిలాజ జీవి ఏది?
A) పెరిపేటస్ (Peripatus)
B) ఆర్కియోప్టెరిక్స్ (Archaeopteryx)
C) ప్రోటోప్టీరస్ (Protopterus – ఊపిరితిత్తుల చేప)
D) నియోపిలైనా (Neopilina)
సమాధానం: B
వివరణ: ఆర్కియోప్టెరిక్స్ శిలాజం జురాసిక్ కాలానికి చెందినది. దీనికి పక్షుల లాగా ఈకలు, ముక్కు (Beak) ఉంటాయి, అలాగే సరీసృపాల లాగా ముక్కులో దంతాలు, పొడవైన తోక ఉంటాయి. దీనిని బట్టి సరీసృపాల నుండే పక్షులు పరిణామం చెందాయని డార్విన్ వాదానికి బలం చేకూరింది.
జన్యుశాస్త్రం & పర్యావరణం
37. జన్యు పదార్థంలో ఆకస్మికంగా మరియు అనువంశికంగా వచ్చే మార్పులను. “ఉత్పరివర్తనాలు” (Mutations) అంటారు. ఈ పదాన్ని మొదటిసారిగా ప్రతిపాదించినది ఎవరు?
A) గ్రెగర్ జాన్ మెండెల్
B) థామస్ హంట్ మోర్గాన్
C) హ్యూగో డి వ్రిస్ (Hugo de Vries)
D) చార్లెస్ డార్విన్
సమాధానం: C
వివరణ: హ్యూగో డి వ్రిస్ “ఈవెనింగ్ ప్రైమ్రోస్” (Oenothera lamarckiana) అనే మొక్కపై చేసిన ప్రయోగాల ఆధారంగా ఉత్పరివర్తన సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించాడు. పరిణామం అనేది డార్విన్ చెప్పినట్లు నెమ్మదిగా కాకుండా, అకస్మాత్తుగా ఉత్పరివర్తనాల వల్ల జరుగుతుందని ఇతని వాదన.
38. నేరస్థులను గుర్తించడానికి మరియు పితృత్వ నిర్ధారణకు ఉపయోగించే ‘DNA ఫింగర్ ప్రింటింగ్’ (DNA Fingerprinting) విధానాన్ని కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త ఎవరు?
A) అలెక్ జెఫ్రీస్ (Alec Jeffreys)
B) క్యారీ ముల్లిస్ (Kary Mullis)
C) ఫెడరిక్ సాంగర్ (Frederick Sanger)
D) జేమ్స్ వాట్సన్
సమాధానం: A
వివరణ: 1984లో అలెక్ జెఫ్రీస్ ఈ విధానాన్ని కనుగొన్నాడు. వ్యక్తుల మధ్య DNA లో ఉండే ‘VNTRs’ (Variable Number of Tandem Repeats) అనే రిపీటెడ్ సీక్వెన్స్ లలోని తేడాలను ఆధారంగా చేసుకుని ఈ పరీక్ష చేస్తారు. క్యారీ ముల్లిస్ PCR (Polymerase Chain Reaction) విధానాన్ని కనుగొన్నాడు.
39. మానవ కంటిలో కాంతి కిరణాల వక్రీభవనం (Refraction of light) అత్యధికంగా ఏ భాగంలో జరుగుతుంది?
A) కంటి కటకం (Lens)
B) కార్నియా (Cornea – శుక్లపటలం)
C) రెటీనా (Retina – దృశ్య పటలం)
D) కనుపాప (Iris)
సమాధానం: B
వివరణ: చాలా మంది కటకం అనుకుంటారు, కానీ కంటిలోకి ప్రవేశించే కాంతి వక్రీభవనంలో సుమారు 70-80% ముందు భాగంలో ఉండే వంపు తిరిగిన ‘కార్నియా’ ద్వారానే జరుగుతుంది. కటకం కేవలం వస్తువు దూరాన్ని బట్టి నాభ్యాంతరాన్ని సర్దుబాటు చేసి, ఫోకస్ (Fine-tuning) చేయడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడుతుంది.
40. సరస్సులు మరియు చెరువులలో ‘ఆల్గల్ బ్లూమ్స్’ (Algal blooms – నీటి ఉపరితలంపై నాచు విపరీతంగా పెరగడం) ఏర్పడి కాలుష్యానికి దారితీసే ‘యూట్రోఫికేషన్’ (Eutrophication) కు ప్రధాన కారణం నీటిలో ఏ పోషకాలు ఎక్కువగా చేరడం?
A) కార్బన్ మరియు ఆక్సిజన్
B) నైట్రోజన్ మరియు ఫాస్ఫరస్ (Nitrates & Phosphates)
C) క్యాల్షియం మరియు మెగ్నీషియం
D) సల్ఫర్ మరియు ఇనుము
సమాధానం: B
వివరణ: వ్యవసాయ పొలాల నుండి రసాయన ఎరువులు (నైట్రేట్లు మరియు ఫాస్ఫేట్లు) లేదా మురుగు నీరు చెరువుల్లోకి చేరినప్పుడు, ఆ పోషకాల వల్ల శైవలాలు విపరీతంగా పెరిగిపోయి నీటి ఉపరితలాన్ని కప్పేస్తాయి. దీనివల్ల లోపలికి కాంతి, ఆక్సిజన్ వెళ్ళక నీటిలోని ప్రాణులు (చేపలు) చనిపోతాయి.
కణ జీవశాస్త్రం & జన్యుశాస్త్రం
41. “కణ సిద్ధాంతాన్ని” (Cell Theory) ప్రతిపాదించి, వృక్ష మరియు జంతు దేహాలన్నీ కణాలతోనే నిర్మితమయ్యాయని మొదటిసారిగా తెలిపిన శాస్త్రవేత్తలు ఎవరు?
A) రాబర్ట్ హుక్ మరియు రాబర్ట్ బ్రౌన్
B) ఎం.జె. ష్లైడెన్ మరియు థియోడర్ ష్వాన్
C) ఆంటోనీ వాన్ లీవెన్ హాక్
D) రుడాల్ఫ్ విర్కో (Rudolf Virchow)
సమాధానం: B
వివరణ: వృక్షశాస్త్రవేత్త ష్లైడెన్ (Schleiden) మరియు జంతుశాస్త్రవేత్త ష్వాన్ (Schwann) 1839లో సంయుక్తంగా కణ సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. అయితే, “కణాలు అప్పటికే ఉన్న కణాల విభజన ద్వారానే ఏర్పడతాయి” (Omnis cellula e cellula) అని దీనికి ఆధునిక రూపాన్ని ఇచ్చింది రుడాల్ఫ్ విర్కో.
42. క్షయకరణ విభజన-1 (Meiosis-I) లోని ప్రోఫేజ్-I దశలో, జన్యు మార్పిడి (Crossing over) కచ్చితంగా ఏ ఉప-దశలో జరుగుతుంది?
A) లెప్టోటీన్ (Leptotene)
B) జైగోటీన్ (Zygotene)
C) పాకిటీన్ (Pachytene)
D) డిప్లోటీన్ (Diplotene)
సమాధానం: C
వివరణ: ప్రోఫేజ్-I లోని పాకిటీన్ దశలో సమజాతీయ (Homologous) క్రోమోజోమ్ల మధ్య జన్యు పదార్థ మార్పిడి (Crossing over) జరుగుతుంది. ఈ ప్రక్రియ వల్లే జీవులలో వైవిధ్యాలు (Variations) ఉత్పన్నమవుతాయి.
43. క్లోనింగ్ (Cloning) విధానం ద్వారా ప్రయోగశాలలో సృష్టించబడిన మొట్టమొదటి క్షీరదం “డాలీ” (Dolly) ఏ జంతువు?
A) ఆవు
B) కుక్క
C) గొర్రె (Sheep)
D) పిల్లి
సమాధానం: C
వివరణ: స్కాట్లాండ్లోని రోస్లిన్ ఇన్స్టిట్యూట్లో ఇయాన్ విల్ముట్ (Ian Wilmut) మరియు అతని బృందం 1996లో సోమాటిక్ సెల్ న్యూక్లియర్ ట్రాన్స్ఫర్ (SCNT) విధానం ద్వారా అండం నుండి కేంద్రకాన్ని తొలగించి, రొమ్ము కణ కేంద్రకాన్ని ప్రవేశపెట్టి ఈ గొర్రెను సృష్టించారు.
వృక్షశాస్త్రం & పర్యావరణం
44. మొక్కలలో కణకవచాలు లిగ్నిన్ (Lignin) తో మందంగా మారి, మొక్కకు అత్యధిక యాంత్రిక బలాన్ని (Mechanical strength) ఇచ్చే నిర్జీవ కణజాలం ఏది?
A) మృదు కణజాలం (Parenchyma)
B) స్థూలకోణ కణజాలం (Collenchyma)
C) దృఢ కణజాలం (Sclerenchyma)
D) దారువు (Xylem)
సమాధానం: C
వివరణ: దృఢ కణజాలం (Sclerenchyma) పూర్తిగా నిర్జీవ కణాలతో నిర్మితమై ఉంటుంది (వీటిలో ప్రోటోప్లాజమ్ ఉండదు). కణకవచాలు లిగ్నిన్ చేరడం వల్ల చాలా మందంగా ఉంటాయి (ఉదాహరణకు: కొబ్బరి పీచు, విత్తనాల గట్టి పైపొర).
45. మొక్కలలో ప్రతికూల పరిస్థితులు (ముఖ్యంగా నీటి ఎద్దడి) ఉన్నప్పుడు పత్రరంధ్రాలు (Stomata) మూసుకునేలా చేసి బాష్పోత్సేకాన్ని తగ్గించే “ఒత్తిడి హార్మోన్” (Stress hormone) ఏది?
A) ఇథిలీన్
B) ఆబ్సిసిక్ ఆమ్లం (ABA)
C) జిబ్బరెల్లిక్ ఆమ్లం
D) ఆక్సిన్
సమాధానం: B
వివరణ: ఆబ్సిసిక్ ఆమ్లం వృద్ధి నిరోధకంగా పనిచేస్తుంది. నీరు దొరకని కరువు సమయాల్లో పత్రరంధ్రాలను మూసివేయడం ద్వారా మొక్క నీటిని కోల్పోకుండా ఇది కాపాడుతుంది. అందుకే దీనిని ఒత్తిడి హార్మోన్ అంటారు.
46. పర్యావరణ శాస్త్రంలో “జీవవైవిధ్య హాట్స్పాట్” (Biodiversity Hotspot) అనగా ఏమిటి?
A) భూకంపాలు ఎక్కువగా వచ్చే ప్రాంతం
B) అగ్నిపర్వతాలు ఎక్కువగా ఉండే భౌగోళిక ప్రాంతం
C) అత్యధిక ఎండమిక్ (Endemic – ఆ ప్రాంతానికి మాత్రమే పరిమితమైన) జాతులు ఉండి, మానవ కార్యకలాపాల వల్ల తీవ్ర ముప్పు ఎదుర్కొంటున్న ప్రాంతం
D) మంచుతో కప్పబడి జీవులు నివసించలేని ప్రాంతం
సమాధానం: C
వివరణ: నార్మన్ మైయర్స్ (Norman Myers) ఈ పదాన్ని ప్రతిపాదించారు. భారతదేశంలో పశ్చిమ కనుమలు (Western Ghats), హిమాలయాలు హాట్స్పాట్లకు ఉదాహరణలు. ఇక్కడ అరుదైన జీవులు ఎక్కువగా ఉంటాయి మరియు అవి అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉంటాయి.
మానవ శరీర ధర్మశాస్త్రం & జంతుశాస్త్రం
47. క్లోమం (Pancreas) లోని లాంగర్ హాన్స్ పుటికలలో ఉండే ‘ఆల్ఫా కణాలు’ (Alpha cells) ఏ హార్మోన్ను స్రవిస్తాయి?
A) ఇన్సులిన్ (Insulin)
B) గ్లూకాగాన్ (Glucagon)
C) సోమాటోస్టాటిన్ (Somatostatin)
D) ట్రిప్సిన్
సమాధానం: B
వివరణ: రక్తంలో గ్లూకోజ్ స్థాయిలు పడిపోయినప్పుడు ఆల్ఫా కణాలు గ్లూకాగాన్ను స్రవిస్తాయి. ఇది కాలేయంలో నిల్వ ఉన్న గ్లైకోజెన్ను గ్లూకోజ్గా మారుస్తుంది. రక్తంలో గ్లూకోజ్ పెరిగినప్పుడు బీటా (Beta) కణాలు ఇన్సులిన్ను స్రవించి దానిని గ్లైకోజెన్గా మారుస్తాయి.
48. మానవ మెదడులో శరీర సమతుల్యతను (Posture and Balance) మరియు కండరాల కదలికలను సమన్వయం చేసే భాగం ఏది?
A) మస్తిష్కం (Cerebrum)
B) అనుమస్తిష్కం (Cerebellum)
C) మజ్జాముఖం (Medulla oblongata)
D) ద్వారగోర్థం (Diencephalon)
సమాధానం: B
వివరణ: అనుమస్తిష్కం (మెదడు వెనుక భాగం / చిన్న మెదడు) మనం నడవడానికి, పరిగెత్తడానికి, సైకిల్ తొక్కడానికి అవసరమైన శరీర సమతుల్యతను కచ్చితత్వంతో నిర్వహిస్తుంది. మద్యం సేవించినప్పుడు ఈ భాగం పనితీరు దెబ్బతినడం వల్లే నడక తడబడుతుంది.
49. పక్షులు మరియు సరీసృపాలలో (ఉదా: బల్లులు, పాములు) నీటి నష్టాన్ని అత్యంత సమర్థవంతంగా అరికట్టడానికి నత్రజని వ్యర్థాలు ఏ రూపంలో విసర్జించబడతాయి?
A) అమ్మోనియా
B) యూరియా
C) యూరిక్ ఆమ్లం (Uric acid)
D) గ్వానైన్
సమాధానం: C
వివరణ: నీటి కొరత ఉన్న పరిసరాలలో నివసించే లేదా నీటి బరువును మోయలేని (పక్షులు) జీవులు నత్రజని వ్యర్థాలను యూరిక్ ఆమ్లంగా మార్చి, సెమీ-సాలిడ్ (పేస్ట్ లాంటి) రూపంలో విసర్జిస్తాయి. ఈ జీవులను యూరికోటెలిక్ (Uricotelic) జీవులు అంటారు.
50. వ్యాధి నిర్ధారణలో ప్రాథమికంగా ఉపయోగించే “ELISA” (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) పరీక్షను ప్రధానంగా ఏ వ్యాధిని గుర్తించడానికి వాడతారు?
A) టైఫాయిడ్
B) మలేరియా
C) క్షయ (TB)
D) HIV / AIDS
సమాధానం: D
వివరణ: రక్తంలో HIV వైరస్కు వ్యతిరేకంగా ఉత్పత్తి అయిన యాంటీబాడీలను గుర్తించడానికి ELISA పరీక్షను ప్రాథమిక పరీక్షగా (Screening test) వాడతారు. టైఫాయిడ్ కి ‘విడాల్ పరీక్ష’ (Widal test), క్షయ వ్యాధికి ‘మాంటాక్స్ పరీక్ష’ (Mantoux test) చేస్తారు.
